คู่มือถอดบทเรียนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวปฏิบัติกลไกการดำเนินงานรับมือภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข ประจำปี 2568
ประเทศไทยกำลังเผชิญกับสถานการณ์ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข สาธารณภัย และภัยพิบัติที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี ทั้งในด้านความถี่และความรุนแรง อันเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม สภาพภูมิอากาศและบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นโรคระบาด โรคอุบัติใหม่และอุบัติซ้ำ ปัญหาฝุ่นละละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ภัยร้อน ภัยแล้ง ไฟไหม้บ่อขยะและไฟป้า เหตุการณ์สารเศมีรั่วไหลและระเบิด ตลอดจนแผ่นดินไหวและอุทกภัยในหลายพื้นที่ของประเทศ ซึ่งล้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชน
จากข้อมูลสถานการณ์ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขของกรมอนามัยในปี พ.ศ. 2568 พบว่า มีเหตุการณ์ภัยพิบัติเกิดขึ้นมากกว่า 3,272 เหตุการณ์ สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาระบบการจัดการภาวะฉุกเฉินให้มีความพร้อม และสามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันท่วงที
คู่มือถอดบทเรียนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวปฏิบัติ กลไกการดำเนินงานรับมือภาวะฉุกเฉินทางสาธาธารณสุขประจำปี 2568 ฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์องค์ความรู้จากการดำเนินงานด้านการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขของกรมอนามัย ทั้งในระดับส่วนกลางและส่วนภูมิภาค โดยมุ่งเน้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กระบวนการดำเนินงาน แนวปฏิบัติที่ดี ปัญหาอุปสรรค และปัจจัยแห่งความสำเร็จในการดำเนินงานที่ผ่านมาครอบคลุมทั้งการเตรียมความพร้อม การตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน การฟื้นฟู และการลดความเสี่ยงในอนาคต ภายใต้กรอบแนวคิด 2P2R รวมถึงการบูรณาการความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายในทุกระดับ ระดับจังหวัด ระดับอำเภอองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้กรอบแนวปฏิบัติและกลไกการดำเนินงานที่มีความเหมกะสม ลอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ และสามารถนำไปประยุกตใช้ใช้ใต้จริง
กองอนามัยฉุกเฉิน กรมอนามัย หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารฉบับนี้ จะนำไปสู่การพัฒนาแนวทางและกลไกการดำเนินงานด้านการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมในภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขที่มีความชัดเจนเป็นระบบ และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มีความพร้อมในการรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที สามารถลดความเสี่ยงและผลกระทบด้านสุขภาพของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิผล อีกทั้งยังเป็นส่วนสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบสาธารณสุขในทุกระดับให้สามารถรองรับวิกฤตการณ์ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป